Skip Navigation Links
Tıbbi Ekoloji ve Hidroklimatoloji


 
Uzm.Dr.Kağan ÖZKUK
Tıbbi Ekoloji ve Hidroklimatoloji Uzmanı

     Kaplıca ne demektir?
 
    Kaplıca kapalı ılıca (tesis yapılmış ılıca)’dan türemiştir. Ilıca ise sıcak su kaynağı ya da yöresini tanımlamaktadır. Bazı yörelerde çermik olarak adlandırılır. Tüm dillerde kullanılan Latince kaynaklı “termal” sözcüğü de kaplıca anlamına gelmektedir. Günümüzde termal su kaynaklarıyla bağlantılı termalin yerini SPA terimi almıştır. Kaplıca tedavisine eş anlamlı olarak SPA tedavisi terimi kullanılmaktadır. SPA “Salus Per Aqua” Latince “su ile sağlık” ya da “sudan gelen sağlık” anlamına gelir. 

     Kaplıca tedavisi hangi yöntemleri kapsar?
    Bilimsel kaplıca tedavisi kompleks bir tedavi yöntemidir. Bu yöntemlerin balında balneoterapi, klimaterapi gelir. Bu tedavileri tamamlayıcı olarak fizik tedavi, medikal tedavi, masaj, egzersiz, sağlık eğitimi, psikolojik destek uygulanır. 


      Balneoterapi anlamı ve kapsadığı tedaviler nelerdir ?

    Balneoterapi; doğal unsurların yöntem ve dozları belirlenmiş şekilde, düzenli aralıklarla seri halde tekrarlanarak kullanılmasıyla, belirli bir zaman aralığında ve kür tarzında gerçekleştirilen bir uyarı-uyum tedavisidir. Kaplıca kürü çerçevesinde balneoterapide kullanılan doğal faktörler, yeraltı kaynaklı doğal “şifalı” sular, çamurlar ve iklimsel etkenlerdir. Bunlar arasında “şifalı sular” yani, termal ve/veya mineralli sular en yaygın kullanılanlardır. Bunların yanında, doğal peloidler (çamurlar) ve gazlar (CO2, Radon ve H2S) da kaplıca tedavisinde sıkça kullanılır. Başlıca balneoterapi yöntemleri şunlardır; 
1. Banyolar : Termomineral su, peloid ve gaz banyoları ile bunların bölgesel uygulamalarıdır. 
2. İçme kürleri : Mineralli sular ile kaplıcalarda içme kürleridir. 
3. İnhalasyon uygulamaları : Mineralli su aerosollerinin solunması yoluyla yapılan uygulamalardır. 
4. Peloidoterapi (çamur tedavisi) : peloidlerin banyo veya paket şeklinde uygulamalarıdır. 
5. Hidroterapi uygulamaları : jakuzzi, whirpool (girdap banyosu), sualtı basınçlı masaj, jet duş, buhar duşları gibi uygulamalardır. 

Hastanemizde hali hazırda termomineralli su ile banyo ve duş uygulaması, girdap banyosu ve lokal peloid uygulaması yapılmaktadır. 

       Termomineral Sular, Termal Sular, Mineralli Sular tanımları neyi ifade ediyor 
   Balneoterapinin en yaygın kullanılan sular, fiziksel ve kimyasal niteliklerine göre sınıflandırılırlar. Genel sınıflandırmasına göre doğal sıcaklıkları 20°C’nin üzerinde olanlara “Termal Sular”, litrelerinde Ig’ın üzerinde çözünmüş mineral içerenlere “Mineralli Sular” denir. Her iki özelliği bir arada bulunduran sulara “Termomineralli Sular” denir. Toplam mineralizasyonları Ig/L ‘nin altında, ancak doğal sıcaklıkları 20°C’nin üzerinde olan sular, “Akratotermal Sular” olarak adlandırılırlar. Ayrıca, bazı özel mineralleri belirli eşik değerlerin üzerinde içerenlere için Özel Balneolojik Sular sınıflandırması da söz konusudur. Diğer bir sınıflandırma da miks balneolojik sular içerdikleri iyonlardan baskın olanlarına göre isimlendirilirler; % 20 milivalin üzerindeki düzeylerde taşıdığı anyon ve katyonlar, o suya adını verir. Bu sularda en sık bulunan anyonlar şunlardır; klorür (Cl), sülfat (SO4) ve bikarbonat (HCO3), katyonlar ise; sodyum (Na), kalsiyum (Ca) ve magnezyum (Mg). Hastanemizde kaplıcasında kullanılan termomineralli su sıcaklığı 42°C civarı ve toplam mineralizasyonu 1318 mg/lt’dir. Florürlü karakterdedir. Milivali dikkate alınarak sınıflandırıldığında kalsiyumlu, magnezyumlu, sülfatlı ve bikarbonatlı sular grubundadır. 

      Balneoterapinin Uygulama Alanları 
    Dejeneratif eklem hastalıkları, yumuşak doku romatizmaları, bazı inflamatuar romatizmal hastalıklar (ankilozan spondilit, romatoid artrit gibi), ortopedik ameliyat ve kırık sonrası dönem ve kronik bel ağrısı gibi kas iskelet sistemi sorunları başta olmak üzere bazı solunum sistemi hastalıkları, mide-bağırsak ve metabolizma hastalıkları, üriner sistem hastalıkları, dermatolojik hastalıklar ve nörolojik sorunların rehabilitasyonda kaplıca 

       Tedavi öncesinde kontrolden geçmek gerekiyor mu? Kaplıca kürü nasıl düzenlenir? 
     Ülkemizde kaplıca tedavileri genellikle doktor kontrolü olmadan geleneksel bilgilerle yapılmaktadır. Fakat kür tedavisi bireye özgüdür. Bunun içinde hastalıkların tanı ve tedavi planlaması için uzman hekim muayenesi gerekir. Muayene sonucunda konulan tanıya, hastanın yaşına, durumuna ve mevcut diğer hastalıklarına göre kür programı düzenlenir. Kür boyunca da hastanın takibine devam edilir.

      Banyo süresi ne kadar olmalıdır?
    Ülkemizde kaplıcaların geleneksel kullanımı daha yaygındır. Geleneksel kullanımda banyo süreleri genellikle çok uzundur. Fakat termal sularda (36-40°C sıcaklıkta) genellikle 20 dakikalık banyo süresi yeterlidir. Banyodan sonra vücut iyice kurulanır ve ısısı uygun bir odada yarım saat dinlenilir. 

      Kaplıca tedavisinde etkili olan faktörler
     Uygulanan tedavilerin, ortam değişiminin, iklimsel etkenlerin yararları uzun ve kısa süreli olmak üzere iki kısımda incelenebilir. Kısa süreli yararları; suyun mekanik, termik ve kimyasal özelliklerinden kaynaklanan, ağrıda azalma, kaslarda gevşeme, bazı hormonal değişiklikler gibi kısa sürede gözlenen değişikliklerdir. Bunun dışında daha uzun süren bir genel iyilik hali, çevresel streslere direnç artışı gibi genel etkileri vardır. 

        Kaplıca tedavisinin kontrendikasyonları 
    Uzman bir doktorun yönlendirmesi söz konusu değilse, aşağıdaki durumlarda kesinlikle kaplıca tedavisi uygulanmamalıdır: 
Hastalıkların akut (alevlenme) döneminde 
Ateşli iltihaplı hastalıklarda 
Kalp, böbrek, karaciğer yetmezliklerinde 
Aktif tümör varlığında 
Sarılık, nefrit gibi iltihaplı organ hastalıklarında 
Aktif ülserde 
Kanamayla seyreden hastalıklarda 
      Kaplıcalarda hijyen 

     İnsanlarımız kaplıcalarda öncelikle hijyen koşullara, kaplıca tesislerinin temizliğine çok dikkat etmeliler. Hastanemizde hijyen açısından herhangi bir problem yoktur. Havuzumuz ve tedavi ünitelerimiz her gün titizlikle temizlenmektedir. Ayrıca mikrobiyolojik analizleri düzenli olarak yapılmaktadır. 

      Kaplıcanın tedavi harici kullanımı 
    Günümüzde birçok toplumda sağlığı koruma ve daha sağlıklı yaşama amacıyla sağlık turizminin temelini oluşturan “sağlık tatili” ya da “tatilde sağlık” kavramları yaygın olarak kullanılmaya başlandı. Sıcak su, buhar ve çamur banyoları, içmeler gibi kaplıcalara özgü uygulamalara ek uygulanan egzersiz, masaj, diyet ve organik beslenme gibi doğal ve geleneksel yöntemler kaplıcaları günlük yaşantının getirdiği stres ve yorgunluk uzaklaştıran “sağlık tatili” için ideal bir ortam oluşturmaktadır. Buda wellness, fitness, anti-stres, anti-aging gibi uygulamaları içeren yeni kür kavramları geliştirmiştir. Daha sağlıklı zinde bir yaşam için kaplıcalarda değişik kür uygulamaları alınabilir.
 
T.C. Sağlık BakanlığıTürkiye Kamu Hastaneleri KurumuBolu Kamu Hastaneleri Birliği Genel SekreterliğiAbant İzzet Baysal ÜniversitesiMerkezi Hekim Randevu SistemiBaşbakanlık İletişim MerkeziSağlıkta Buluşma NoktasıDumansız Hava SahasıObeziteKalite ve AkreditasyonSağlık Bakanlığı E Posta
Tasarım-Kodlama: FTREAH Bilgi İşlem Birimi