Skip Navigation Links
   

 

Prof.Dr.Şirzat ÇOĞALGİL Yrd.Doç.Dr.Şükrü Burak TÖNÜK  
Uzm. Dr. Gönül CANPOLAT
Başhekim
Uzm. Dr. Refia SEZER Uzm. Dr. Bilâl UYSAL Uzm. Dr. Zeynep ATEŞ
Uzm. Dr. Gamze DİLEK Uzm. Dr. Arzu TUĞUÇ Uzm. Dr. Yalkın ÇALIK Uzm. Dr. Emine AKALIN KURT
Uzm. Dr. Günay ER Ast. Dr.Merve AYDİLEK Ast. Dr.Mesut ÖZDEMİR Ast. Dr.Rıfkı Doğuş KAYALI
   
  Ast. Dr.Mine AYVAZ Ast. Dr.Nuray MUTAF  
BOLU FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON HASTANESİ 
FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON POLİKLİNİĞİ

       Omurilik yaralanması nedir?

       Omurilik; omurga kanalı içinde bulunan, beynin uzantısı olan ve kuyruk sokumu bölgesine kadar uzanan bir sinir demetidir. Omurilik yaralanması, omuriliğin başta travma olmak üzere tümör, enfeksiyon gibi sebeplerle zarar görmesidir. Omurilik yaralanması sonrası beyin ile diğer vücut organları arasındaki iletişim yaralanmanın şiddetine göre değişik düzeylerde bozulur. 
        
      Omurilik yaralanması en çok kimlerde görülür? Sebepleri nelerdir?
 
      Omurilik yaralanmaları dünyada olduğu gibi ülkemizde de genç erişkin erkeklerde daha sık görülür. Omurilik yaralanmalarının en sık sebebi trafik kazalarıdır. Yüksekten düşme, iş kazaları, kesici delici alet yaralanmaları, sığ suya dalma ve spor aktiviteleri sırasında meydana gelen yaralanmalar diğer travmatik sebeplerdir. Tümör, enfeksiyon, vaskülit, cerrahi ve medikal tedavi komplikasyonları ve doğuştan hastalıklar omurilik yaralanmalarına neden olabilen travma dışı sebepler. 
    
     Omurilik yaralanması nelere yol açar, bulguları nelerdir? 

    Omurilik yaralanmasında yaralanma yerine ve hasar derecesine göre farklı vücut bölgelerinde ve farklı düzeylerde belirti ve bulgular görülür. Servikal yaralanmalarda her iki kol ve bacakta etkilenmenin olduğu tetraplejik durum ortaya çıkabilirken; dorsal ve lomber yaralanmalarda her iki bacakta etkilenmenin olduğu paraplejik durum ortaya çıkabilir. Kollarda ve/veya bacaklarda güçsüzlüğe bağlı olarak oturamama, ayakta duramama, yürüyememe ve diğer hareketlerde güçlük meydana gelebilir. Ayrıca vücutta his kaybı, spastisite, ağrı, bası yarası, eklem kontraktürleri, mesane ve barsak fonksiyon bozukluğu, seksüel fonksiyonların bozuklukları, özellikle yüksek seviyeli servikal yaralanmalarda solunum cihazı desteği gerektirebilecek kadar ciddi boyutlara ulaşabilen solunum problemleri gelişebilir. Omurilik yaralanmalı hastalarda derin ven trombozu, ortostatik hipotansiyon, otonomik disreflekside görülen hipertansiyon atakları gibi kardiyovasküler komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Depresyon, madde kullanımı, aile içi sorunlar, mesleki ve maddi problemler, toplumsal yaşama uyum sorunları gibi yaaşam kalitesini bozan psikososyal sorunlar ortaya çıkabilir.

     Omurilik yaralanmaları nasıl tedavi edilir? 
    Trafik kazası, iş kazası, sığ suya dalma gibi önlenebilir sebeplerin azaltılmasıyla ve travmalarda hızlı, etkili ve nitelikli ilk yardımın sağlanmasıyla omurilik yaralanma sıklığı çok büyük oranda azaltılabilecektir. Travmatik omurilik yaralanmalı hastalarda erken dönemde hastanın hayatta kalmasını sağlayacak ve omurilik hasarı şiddetini azaltacak cerrahi ve medikal tedaviler ön planda olmakla birlikte yaşam kalitesinin önemi unutulmadan en kısa zamanda fizik tedavi ve rehabilitasyon başlanmalıdır. Omurilik yaralanması rehabilitasyonu; fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanı hekiminin liderliğinde fizyoterapist, iş-uğraşı terapisti, fizik tedavi teknisyeni, psikolog, rehabilitasyon hemşiresi, ortez-protez teknisyeni, sosyal hizmet uzmanından oluşan bir ekip işidir. Gerektiğinde diğer branşlardan hekimler ve sağlık çalışanları da tedavide yer alırlar. Hasta ve hasta yakınına omurilik yaralanması ile ilgili eğitim verilmeli, hastanın ve ailesinin tedavi süreçlerine katılımı sağlanmalı, tedavinin uzun ve sabır gerektiren bir süreç olduğu vurgulanmalıdır. Akut dönemde eklem kontraktürlerini önlemek için hastaya uygun pozisyon verilmeli, eklem hareket açıklığı egzersizleri ve uygun ortezleme yapılmalıdır. Bası yarasını önlemek için 2 saatte bir pozisyon değiştirilmesi, derinin periyodik aralıklarla gözlenmesi, derinin temiz ve kuru olması, uygun yatak kullanılması, vücudu sıkan cihaz ve kıyafetlerden kaçınılması, yeterli ve dengeli beslenme gerekmektedir. Nörojenik mesane disfonksiyonuna yönelik tedavi yapılmalıdır. Akut dönem sonrasında; gelişebilecek komplikasyonlar önlenmeye çalışılmalı, bası yarası, nörojenik mesane ve barsak disfonksiyonu, pulmoner disfonksiyon, ortostatik hipotansiyon, otonomik disrefleksi, derin ven trombozu, eklem kontraktürleri, heterotopik ossifikasyon, endokrin-metabolik sorunlar, seksüel sorunlar, ağrı, depresyon gibi gelişebilecek pek çok soruna yönelik tedavi uygulanmalıdır.Hastanın fonksiyonel kapasitesini arttırmaya, ambulasyonu sağlamaya ve komplikasyonları önlemeye yönelik eklem hareket açıklığı egzersizleri, denge koordinasyonu egzersizleri, postür egzersizleri, solunum egzersizleri, nörofizyolojik egzersizler, güçlendirme egzersizleri, germe egzersizleri uygulanmalıdır. Hastanın mevcut durumu değerlendirilerek oturma dengesi, ayakta durma dengesi kazandırılmaya çalışılmalı, ayakta durabilen hastalara önce paralel barda, daha sonra uygun desteklerle ve cihazlarla paralel bar dışında yürüme eğitimi verilmelidir. Yatak-tekerlekli sandalye, tekerlekli sandalye-tuvalet-banyo-araç transfer eğitimi verilmelidir. Böylece hastanın mümkün olan en bağımsız duruma gelmesi sağlanmalıdır. Ağrı, spastisite ve eklem kontraktürlerine yönelik kriyoterapi, yüzeysel ısıtıcı, derin ısıtıcı, analjezik akım gibi fizik tedavi modaliteleri ve ilaç tedavileri kullanılabilir. Vücudu desteklemek, istenmeyen hareketleri engellemek, bazı hareketleri kolaylaştırmak ve transferlere yardımcı olmak amacıyla üst ve alt ekstremite ortezleri, spinal ortezler ve transfer araçları tedavide yardımcı olarak kullanılabilir. Hastanın topluma entegrasyonu için iş yaşamına katılımı sağlanmalı, uygun sportif ve sosyal faaliyetlerde bulunması teşvik edilmeli, yaşam alanlarına yönelik çevresel düzenlemeler yapılmalıdır.
T.C. Sağlık BakanlığıTürkiye Kamu Hastaneleri KurumuBolu Kamu Hastaneleri Birliği Genel SekreterliğiAbant İzzet Baysal ÜniversitesiMerkezi Hekim Randevu SistemiBaşbakanlık İletişim MerkeziSağlıkta Buluşma NoktasıDumansız Hava SahasıObeziteKalite ve AkreditasyonSağlık Bakanlığı E Posta
Tasarım-Kodlama: FTREAH Bilgi İşlem Birimi